We gingen de enquête in Bourzanga inleiden en uittesten. Het verliep net zo traag als het leven in dit dorp. Alles moest in en uit het Moré vertaald worden. De formulieren werden twee aan twee uitgeprobeerd: een interviewer en een geïnterviewde. Vaak ontstond er discussie over het ‘juiste’ antwoord. Ik zeg steeds dat ieder antwoord juist is: 0, of ‘ik weet niet’, of wat dan ook. Ik benadruk ook dat het geen wetenschappelijk onderzoek is maar om er zelf van te leren.

De dag duurde lang en het eten kwam laat. Gelukkig was het niet al te warm. Er zaten 3 mannen en 8 vrouwen in het zaaltje. Het zijn de animateurs (voorlichters) van ADIF die de enquêtes gaan uitvoeren. Overal zijn baby’s en peuters, aan de borst, op de rug, in het zand, hangend tegen het been van de moeder. De allerkleinsten zijn bang van de nassara (blanke). Ze kruipen onder moeders rok of beginnen te huilen.

’s Avonds ging ik met Monique het dorp in. Er was een barretje, met zelfs disco-lampen. We waren al vroeg thuis, te vroeg voor mij om in de open tent te gaan liggen. Dus liep ik naar het meer. Het was pikdonker. Mijn zaklamp scheen op struikjes, stenen en af en toe een paadje naar beneden. Er vlogen vuurvliegjes en ook op de grond zag ik lichtgevende insecten. Bij nader onderzoek bleken het mieren die met fluorescerende stukjes blad rondscharrelden. Alsof de heldere sterrenhemel weerkaatst werd.

Ik had moeite onze tent terug te vinden, ondanks het feit dat M er een lampje had hangen. We hadden van alles tegen de kou klaargelegd, maar niets bleek nodig. Om 6.30 waren we wakker en begonnen de testdag: het in de praktijk brengen van de interviews. Bij een van de enquêtrices achter op de brommer scheurde ik door het dorp. Monique ging met de auto naar verschillende dorpjes in de buurt.

De interviews gingen soepel; ik hoefde weinig uit te leggen. Intussen versta ik enig Moré omdat ik het Franstalige formulier voor me heb. Toen ik meekeek bij een berekening, verontschuldigde men zich: ‘Sorry, ons rekenen is ook in het Moré’. Terwijl ik gewoon 62.500 cfa – 35.000 cfa voor me zag. Grappig nauwgezet is ook dat ze altijd 03 ipv 3 schrijven. Soms kijken ze mij aan of iets goed geschreven is. Ik antwoord dan dat de inhoud telt, dat het geen cursus Frans is.

In het laatste dorp kreeg Monique twee kippen. We lieten ze in ons tuintje los. De twee honden toonden erg veel interesse, dus we besloten de kippen te vangen en binnen op het terras te zetten. Onhandig als we zijn, lieten we een kip los en de hond beet meteen haar nek door.

Advertisements