OLYMPUS DIGITAL CAMERA

dansende Batwa

Niet alleen de Ik (zie vorige blog) zijn een naar de berghellingen verdreven volk in Oeganda, maar ook de Batwa (pygmeeën). Het is een van de oudste volkeren van Afrika.

We liepen door het Echuya bamboewoud naar hun dorpen. Ooit moeten ook hier gorilla’s gezeten hebben, want het ligt tussen het Oegandese en Rwandese gorilladomein. De Batwa gids wist dat niet, maar wel dat er recentelijk nog bosolifanten voorkwamen. Vogels hoorden we wel, maar zagen we nauwelijks. De gids wees een struik aan. Ik zag niks. “Nee, daar!” Ik zag nog steeds niks. Toen bracht hij zijn stok erbij. Het was een kameleon.

De Batwa zijn verdreven uit het Bwindi nationale park. Ze zijn nu gesetteld en leven op een berg boven het Bunyonyi meer. Ze mengen steeds meer met de Bakiga (‘Basjiga’, een Bantoevolk) in de streek, ook wat betreft hun taal (die dus waarschijnlijk uitsterft). Vroeger leefden ze van jagen en verzamelen, nu van arbeid voor de Bakiga. De Batwa doen niet aan landbouw of veeteelt. Met het beetje verdiende geld gaan ze ’s ochtends al naar de kroegen in het dal. Rond de middag zijn ze al lam.

Bij onze aankomst dansten ze. Dat voelde wel als ‘aapjes kijken’ maar ik had sterk de indruk dat ze er zelf ook veel plezier aan beleefden. Ik vroeg wat ze leuker vonden: hun leven in het bos, of dat van nu? “Nu natuurlijk”. “Huh?” “Ja, want nu zijn we geen pygmeeën meer, maar gewone mensen”. Kun je nagaan hoe toentertijd (en nog, denk ik) over hen gesproken werd.

De Batwa zijn een overbodig volk geworden, net zoals bv de Ik, Aboriginals en Bosjesmannen. Ze worden tegenwoordig niet meer uitgemoord (genocide doet het slecht op tv) maar langzaam geassimileerd in de moderne wereld. Deze gedwongen aanpassing is echter niet gemakkelijk omdat de Batwa daar de psychologie en fysiek niet voor hebben. Vandaar de vlucht in alcohol.

Het is prima dat toeristen deze gemarginaliseerde volken bezoeken, als het maar gepaard gaat met respect voor hun unieke cultuur en een serieus verhaal over hun context. In plaats van geld geven aan de bedelende leden, kun je beter stimuleren dat ze souvenirs maken. Noch de bezochte Ik, noch de Batwa doen dit momenteel. Het geeft de toeristen de gelegenheid om wat te kopen, zoals we ook betaalden voor de verleende dienst van de gids.

Advertisements