Gisteravond was het kerstavond en tevens mouloud, het moslimfeest van de geboorte van hún profeet, Mohammed. Ongeveer dezelfde geboortedag dus, maar dat is toeval. Het moslimjaar duurt namelijk korter dan het christelijk jaar. Daarom verschuift mouloud en bv hun vastenperiode, de ramadan, steeds ten opzichte van onze jaartelling.

De verhalen waarop beide godsdiensten zich baseren, komen ongetwijfeld uit een oudere gezamenlijke bron in het Midden Oosten. Bij het ontstaan van de landbouw, zo’n 10.000 jaar geleden, gingen mensen meer bij elkaar wonen. En hoe beter de opbrengsten, hoe meer mensen vrijgesteld waren van het werk op de akkers. Die gingen werktuigen maken, de groep verdedigen, of werden waarzeggers of priesters. De priesters waren gerespecteerde oude mannen die de groep bij elkaar moesten houden. Door te de regen voorspellen, zieken te genezen, conflicten op te lossen, en bepaalde regels te introduceren en controleren. De groepen die de meeste saamhorigheid vertoonden, breidden zich uit ten koste van de minder hechte groepen. Zo verspreidde het ‘godsdienstgen’ zich.

De priesters pasten de oude volksverhalen aan en maakten er hun morele verhaal van. Door uitwisseling werd het steeds meer één enkel verhaal. Langzamerhand verdween ook de grote variëteit aan goden en uiteindelijk bleef er één god over, met verschillende profeten. De overgeleverde verhalen kregen in de loop van de tijd ook hun dissidenten. Jezus zette zich tegen het joodse verhaal af, en later Mohammed tegen het christelijke, en weer later splitsten de christelijken zich nog een aantal malen.`

Toen ik net bij het christelijke ICCO werkte, mocht ik in de kerstkoorcommissie zitten. Ik had weinig gospels voorradig, dus stelde ik Merry Chrismas van John Lennon als liedje voor: War is over paste wel in het vredesopbouwprogramma van ICCO. Men keek bedenkelijk. Een ouder iemand herinnerde zich dat John Lennon in 1966 gezegd had dat de Beatles populairder waren dan Jezus Christus. De NCRV boycotte toen de Beatles. Bij de kerstdienst sloeg het lied echter zozeer bij de kerkgangers in, dat om een bis gevraagd werd. Die werd door de hele kerk voluit meegezongen.

En tot mijn genoegen lees ik net dat Imagine bovenaan de top 2000 staat: … and no religions too. Als ik bij bijeenkomsten van partners van ICCO een woordje vooraf of een slotwoordje moest doen, had ik nooit bijbelteksten paraat. Ik gebruikte dan vaak – al naar gelang het thema – Imagine: zoals … a ministry of peace instead of defence, of … huge schools crowded with brightful young people.

De Burkinabe zijn relaxt over godsdienst. Bij een nieuwjaarsviering vorig jaar waren wat toespraakjes, oa van een priester en een iman. “Kom een keer mee naar Mekka” zei de iman. “Ik heb in ieder geval de juiste jurk al aan” reageerde de priester.

Advertisements