Op zaterdag zag ik al veel politie. Jongerengroepjes scandeerden “Maandag gaat Kabila eraan”. Maandag verloopt namelijk het ultimatum van oppositieleider Tshisekedi. Uiterlijk deze dag moet de verkiezingscommissie de datum bekend maken zodat binnen drie maanden de stemlokalen open kunnen gaan. Op 19 december loopt namelijk het mandaat van Kabila jr. af.

Een ander deel van de oppositie zit met de regeringspartijen in een ‘nationale dialoog’. Af en toe stappen ze eruit, maar daarna worden ze weer terug gelokt (met wat eigenlijk?). De regeringspartijen schijnen niet te weten wat voor standpunt ze in moeten nemen want de president zelf heeft nog steeds niets over zijn aanblijven losgelaten. Zijn naaste omgeving heeft ongetwijfeld wel een mening. De kans dat de verkiezingen dit jaar nog doorgaan, is nihil.

Maandag, de dag dat er gedemonstreerd zou worden. We blijven binnen vandaag. Ook de poetshulp voor het kantoor komt niet opdagen. De manifestatie loopt ruwweg de route die ik van vriend/sapeur Nzey naar huis afleg. In zijn wijk, Lemba, is geschoten. Vele straten zijn afgezet met in brand gestoken autobanden en zelfs hele auto’s. De rook vermengt zich met het traangas van de politie. Het zijn vooral jongeren die de straat op zijn gegaan, ze roepen anti-Kabila-leuzen en gooien met stenen.

Aan het eind van de middag blijkt dat er 17 doden, waaronder 3 politieagenten, zijn gevallen. Banken en (vooral Chinese) winkels zijn geplunderd, benzinestations in brand gestoken. ’s Avonds zegt een oppositieleider op tv dat er zelfs 32 doden en ruim 50 zwaargewonden zijn gevallen. Hij kondigt aan dat de manifestaties doorgaan.

Er zijn enkele kantoren van de regeringspartijen in brand gestoken en geplunderd. Vannacht zijn de gebouwen van twee oppositiepartijen door geüniformeerde personen in brand gestoken waarbij 5 personen levend verbrand zijn. Logischerwijze is dit niet door de oppositie zelf gedaan. De regering beticht hen van terrorisme maar zij is het zelf die een staatsterreur handhaaft. Kabila jr. laat zich nog steeds niet uit over de verkiezingen maar zijn omgeving wil dat hij aanblijft. Ik schreef al eerder dat dat plucheplakken normaal geworden is in de buurlanden.

In Rwanda heeft Kagame een referendum uitgeschreven (en overweldigend gewonnen) dat hem tot uiterlijk 2034 aan de macht kan houden. In Burundi vielen honderden doden toen Nkurunziza zei aan te willen blijven. Hij bleef aan. In Oeganda schrapte het parlement de bepaling dat de president niet meer voor de volgende termijn mocht gaan en zo is Museveni na 30 jaar nog steeds aan de macht. En in buurland Congo-Brazzaville ontstonden onlusten toen Nguesso na 31 jaar voor een zoveelste termijn ging (en won). In Angola echter, waar Dos Santos al 37 jaar aan de macht is, lijkt in 2018 een regime change te gaan plaatsvinden.

Uit angst voor machtsverlies streeft de huidige regering waarschijnlijk een ‘glissement’ na, een periode waarin niets gebeurt en zo Kabila van de ene in de andere termijn glijdt. Er zijn dan geen kiezersregistraties en geen lokale verkiezingen, er komt dan geen geld van donoren en zo blijft Kabila vanzelf aan. Zijn kliek heeft dan nog 5 jaar om zich te verrijken en Kabila zelf (pas 45 jaar) hoeft zich voorlopig niet ongerust te maken over een berechting door het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Als dat zo is, dan blijft de situatie zoals het theaterstuk Nazali Kinshasa het onlangs al verwoordde: ‘Congo is het rijkste land van Afrika onder de grond, en het armste erboven’. Waarbij dan een kleine elite het alleenrecht behoudt op de bodemschatten. Het andere scenario is dat van Burkina Faso twee jaar geleden: de jongeren blijven protesteren, het onderbetaalde leger kiest hun kant, en de president en zijn kliek vlucht het land uit.

Het dodental staat nu, woensdagochtend, op ruim 50. De schermutselingen in de cités, alle meer dan 1 km van hier, gaan door. Toch zag ook in onze wijk veel militairen en politieagenten toen ik boodschappen deed. De ‘nationale dialoog’ onder leiding van de Togolese ex-president Kodjo is tijdelijk opgeschort. De wegen naar het vliegveld zijn nog geblokkeerd.

Advertisements