Archives for posts with tag: Kabila

De nieuwe Congolese president Félix Tshisekedi is in Brussel aangekomen. Het is sinds de eedsaflegging zijn eerste bezoek aan Europa, nota bene aan de ex-kolonisator met wie zijn voorganger de laatste jaren in onmin leefde.

Ex-president Joseph Kabila was niet gediend van de bemoeienis van België met zijn pogingen om aan de macht te blijven. Hij sloot de consulaten in Antwerpen en Lubumbashi, evenals het Schengenhuis in Kinshasa waar de Congolezen een visum voor Europa konden halen. Hij minderde het aantal vluchten van Brussels Airlines en stuurde de Belgische EU-gezant Ouvry naar huis. België beëindigde daarop de bilaterale ontwikkelingssamenwerking. Hoog tijd om de relatie te verbeteren dus.

Er zijn echter wat probleempjes. Het ontvangende land heeft geen regering. De huidige ministers zijn demissionair en kunnen geen akkoorden tekenen. En hun gast had bij de laatste verkiezingen niet de meeste stemmen gehaald en is dus frauduleus aan de macht gekomen. De Belgen weten dat want ze steunden de 40.000 waarnemers van de katholieke kerk en die wezen Martin Fayulu als ruime winnaar aan. Het was een deal met Kabila die Tshisekedi aan de macht bracht en omdat die eerste ook de meeste parlementsleden heeft, is de vrees dat Tshisekedi een willoze marionet zal zijn.

Maar het welkom door nono (‘nonkel’) België lijkt erg warm te zijn. Koning, regering en ondernemers staan in de rij om de banden met het grondstofrijke Congo weer aan te halen. Het verleden: zand erover. De vraag blijft nu of België de nieuwe president ook aan zijn beloftes voor verandering houdt. De Congolezen snakken naar minder corruptie, meer respect voor de mensenrechten, een groter aandeel in de gigantische winsten van de mijnbouw, en een stevige aanpak van het (seksueel) geweld en de ebola-crisis.

Als ik denk aan de ontwikkelingen in Afrika word ik steeds getroffen door tegenstrijdigheden. De paradox van economische vooruitgang en politieke stagnatie bijvoorbeeld, en evenzeer het omgekeerde. Er is geen lineair beeld, er zijn geen algemene tendensen. Neem bijvoorbeeld de ‘verkiezingsoverwinning’ van Felix Tshisekedi in de Democratische Republiek Congo. Waren de presidentsverkiezingen democratisch? Nee. De andere oppositieleider (met wie Tshisekedi een samenwerkingsverband had maar dat een dag na het akkoord verbrak) kreeg duidelijk veel meer stemmen (61%). Maar Tshisekedi sloot een deal met de zittende president Kabila en mocht zich (officieel met 38%) tot winnaar uitroepen. Dat gebeurde toen na de eerste tellingen bleek dat de kroonprins van Kabila nauwelijks stemmen gekregen had, ondanks de PR-machine en financiële steun. In eerste instantie protesteerden de Afrikaanse en Europese Unie en de invloedrijke katholieke bisschoppenconferentie maar al snel accepteerden ze de uitslag. De stabiliteit van Congo prevaleerde.

Kabila, of beter gezegd de kliek om hem heen die volop van de macht profiteert (Kabila zelf is een gameverslaafde ex-chauffeur die door zijn vader aan de macht kwam) had de verkiezingen 2 jaar uit weten te stellen. Onder druk van de internationale gemeenschap en de nationale katholieke en mensenrechtengroepen gingen ze eind vorig jaar toch door.

Tshisekedi werd als een zwak en beïnvloedbaar leider voorgesteld. In zijn eerste 100 dagen echter heeft hij politieke gevangenen vrijgelaten, illegale gevangenissen van de veiligheidsdienst (waar activisten en journalisten zonder rechtszaak vastzaten) gesloten, corrupte directeuren van overheidsinstanties en -bedrijven ontslagen, en de door de Kabilakliek gekochte senaatzetels ter discussie gesteld.

In de DRC werd dus geen democratie van buitenaf gebracht (Vietnam, Irak, Syrië; met alle desastreuze gevolgen vandien). De Congolezen vonden hun eigen democratie uit. Er was gesjoemel van de oude regering en de nationale kiescommissie, er was corruptie bij de verdeling van de zetels. Maar anderzijds lijkt de nieuwe president de goede weg ingeslagen. De internationale gemeenschap steunt dat voorlopig. Ikzelf ben er nog niet uit. Misschien moeten we afwachten hoe dit alles voor de gewone Congolees uitpakt. Blijft die arm en rechteloos of ….

 

Joseph Kabila werd in 2001 als president aangewezen toen zijn (waarschijnlijk stief-)vader Laurent vermoord werd. Hij was nog jong en had weinig opleiding en ervaring. In 2006 werd hij als president verkozen. Het westen steunde hem omdat ze op die manier een stabiel land dachten te creëren. In 2011 kreeg hij minder stemmen dan Etienne Tshisekedi (ook vader van) maar hij won door grootschalige fraude. Het westen deed nu niets. In 2016 zou hij verkiezingen hebben moeten organiseren maar die wist hij twee keer een jaar uit te stellen. Dit ging met onlusten gepaard. De regering, onder leiding van de minister van Binnenlandse Zaken Shadary, sloeg die bloedig neer. België en de VS protesteerden, Frankrijk en de EU hielden zich stil. Kabila is inmiddels een van de rijkste mannen in Afrika geworden (en hij wil dat graag zo houden).

De oppositie had eindelijk een eenheidskandidaat voor de verkiezingen gevonden. Belangrijk, want er is maar één verkiezingsronde en dan moet je stevig staan tegenover Shadary, de zwaar gesubsidieerde kandidaat van het regime. Het is Martin Fayulu, van de kleinste oppositiepartij Engagement pour la citoyenneté et le développement (ECIDE). Later lees ik dat hij bij de eindstemming in Geneve door de andere 6 kandidaten (die allemaal zichzelf als eerste en hun tegenstanders helemaal niet noemden) vaak als tweede gekozen werd.

Nog geen 24 u later heeft kansrijke oppositiekandidaat Félix Tshisekedi zijn handtekening onder het akkoord over de eenheidskandidaat alweer teruggetrokken. ‘n Gelukje voor Kabila en zijn kroonprins Shadary, want nu vecht de oppositie onder elkaar en gaat natuurlijk de derde hond er met het bot (wat? Een heel skelet!) vandoor. Ook Kamerhe heeft zich uit het akkoord teruggetrokken. Hij sloot met Tshisekedi een verbond, en aldus is dit duo ineens weer erg kansrijk. Al met al doet het de geloofwaardigheid van de Congolese leiders geen goed natuurlijk. Uiteindelijk draait het steeds om macht en geld.

De stichting Kofi Annan die de onderhandelingen in Geneve leidde, maakte bekend dat de oppositieleiders een akkoord ondertekend hadden waarin stond dat ze zich verplicht uit de politiek terugtrekken als ze zich niet aan het akkoord houden. Daar lijkt het dus niet op.

De kranten zeggen dat lichtgewicht Fayulu door de verbannen zwaargewichten Katumbi en Bemba als pion gebruikt wordt om de verkiezingen te boycotten (zodat zij later wel mee kunnen doen). Vandaar het in stand houden van de eis dat de stemmachine verdwijnt. En dat Tshisekedi en Kamerhe wel erg vaak rond Kabila gezien worden en dus meer het belang van het regime zouden dienen. Vandaar dat zij binnenkort verkiezingen willen, met of zonder stemmachine. Kabila lacht in zijn vuistje omdat hij altijd wint: geen verkiezingen (na al twee jaar uitstel) of een kandidaat die hij in zijn macht heeft. Machtspelletjes op hoog niveau.

Fayulu wordt door het regime geboycot. Overal waar hij campagne wil voeren, worden hij en zijn entourage tegengehouden door politie en militairen. ‘Voor de veiligheid’. Tshisekedi mag campagne voeren. Bij de bijeenkomsten van de oppositie zijn al verschillende doden door politiekogels gevallen.

Een week geleden brak er brand uit in de opslagplaats voor de verkiezingsspullen in Kinshasa. Er zouden o.a. 8000 stemmachines verbrand zijn. Op de filmbeelden waren wel verbrande motoren te zien maar geen verbrande machines. De houten pallets waar ze op gestaan hadden, zag je wel … zonder brandsporen. Uiteraard voedt dit de geruchten dat er straks vanaf deze spookmachines vele stemmen op Kabila’s kandidaat zullen komen.

Inmiddels is het Kerst en zouden de verkiezingen al voorbij moeten zijn. De brand is als smoes gebruikt om ze tot aanstaande zondag uit te stellen. Campagne mag niet meer gevoerd worden en de verkiezingsaffiches moeten uit de stad verwijderd worden. Wel mag Kabila en zijn opvolger de hele dag op tv lintjes knippen en toespraakjes houden. De spanning stijgt.

 

Nederland, Frankrijk, de VS en de VN-vredesmacht (Monusco) hebben het Congolese regime aangeboden om de verkiezingen van 23 december logistiek te ondersteunen. Maar steeds weigerde het regime de hulp. “Wij zijn een soeverein land. Wij regelen de materiële en logistieke organisatie van deze verkiezingen zelf”, zei de kabinetschef van Kabila. “Congo heeft geld opzij gezet om dit in orde te brengen.”

Vanwege diezelfde soevereiniteit wil de entourage van Kabila geen speciale gezanten meer. Vorige maand werd de Zuid-Afrikaanse oud-president Thabo Mbeke (die vind dat Katumbi aan de verkiezingen mee mag doen) geweigerd. Officieel vanwege ‘eerdere slechte ervaringen’. Dat was namelijk met Ketumire Masire (uit Botswana), Russ Feingold (VS), Tom Periello (VS, die op het vliegveld in elkaar geslagen werd), Ibrahima Fall (Afrikaanse Unie) en Edem Kodjo (Togo, die het Oudjaarsakkoord met de oppositie bewerkstelligde).

De kans dat Congo op eigen kracht – zonder inmenging van buitenaf – succesvolle verkiezingen organiseert, is klein. Het land is zo groot als West-Afrika, zonder veel verbindingen over land. De bevolking is straatarm en maakt zich alleen zorgen om te overleven, niet om politieke keuzes. In het oosten blijven rebellenbewegingen actief. Elders maken onbetaalde bewapende agenten en soldaten het land onveilig. Regelmatig worden mensenrechtenactivisten, journalisten en kritische rappers opgepakt, vastgezet of verdwijnen ze.

Congo denkt op de kosten van de verkiezingen te besparen door 100.000 stemmachines in te zetten. Geen sinecure in dit immense land zonder infrastructuur, elektriciteit en internet. In Nederland is het experiment met stemmachines in 2006 gestaakt. In Colombia werd onlangs getwijfeld aan hun betrouwbaarheid. In Congo zelf heeft de Zuid-Koreaanse regering zijn handen afgetrokken van het bedrijf dat de machines maakt, omdat ze corruptiegevoelig zijn. In plaats van machine à voter heet het apparaat hier al machine à voler (steelmachine).

De kieslijsten zijn nog steeds erg vervuild. Er staan minstens 6 miljoen onwettige kiesgerechtigden op. Personen die er dubbel op staan (veel militairen), die te jong zijn, en die geen vingerafdruk achtergelaten hebben. In sommige districten zijn er meer kiesgerechtigden dan inwoners, in andere is het slechts een fractie ervan.

Joseph Kabila heeft aangekondigd niet aan de verkiezingen deel te nemen (dat kon ook niet want hij heeft al twee wettelijke mandaten achter de rug). Hij schoof op de laatste dag van de kandidaatstelling Emmanuel Ramazani Shadary naar voren. Hij is degene die als minister van Binnenlandse Zaken de manifestaties bij eerder uitstel van de verkiezingen, hard uit elkaar liet slaan.

De kansrijke presidentskandidaten van de oppositie worden aan alle kanten tegengewerkt. Moise Katumbi mag het land niet in en heeft zich daarom nog steeds niet in kunnen schrijven. Het regime heeft een internationaal aanhoudingsbevel tegen hem uitgevaardigd. Hij zou huurlingen ingehuurd hebben, vastgoedfraude gepleegd hebben en bovendien niet de Congolese nationaliteit hebben.

De kandidatuur van Jean-Pierre Bemba is afgewezen. Hij is weliswaar in hoger beroep door het Internationaal Gerechtshof in Den Haag vrijgesproken van misdaden tegen de menselijkheid, maar er loopt nog steeds een aanklacht tegen hem wegens het omkopen van de getuigen. Ook in Congo ging hij bij het Grondwettelijk Hof in beroep tegen zijn uitsluiting maar hier verloor hij.

De overgebleven sterke kandidaat Félix Tshisekedi zou zijn diploma’s vervalst hebben maar zijn kandidatuur wordt niet meer betwist. Bij gebrek aan andere stevige oppositieleiders hoeft hij ook geen gemeenschappelijke presidentskandidaat meer te zoeken. Omdat er geen tweede ronde is, is het zaak in de eerste ronde de kandidaat het regime al te verslaan. Maar of de zoon van de vorige ‘eeuwige oppositieleider’ dat lukt, is de vraag. Bovendien heeft hij door laten schemeren de verkiezingen te boycotten als de stemmachines niet verdwijnen.

De kans is dus groot dat de verkiezingen niet doorgaan. In dat geval zal de huidige president, Kabila, gewoon aanblijven. Als de verkiezingen wel doorgaan, dan zullen ze gemanipuleerd worden. In dat geval wint de stroman van Kabila, Shadary. Kabila zal dan achter de schermen aan de touwtjes blijven trekken en zijn macht en fortuin behouden. In beide gevallen zullen de te verwachten protesten gewelddadig de kop ingedrukt worden door de loyale presidentiele garde, en de leger- en politiemacht. De verkiezingen zijn pas op 23 december maar de winnaar is nu al bekend.

 

Dit is de dag dat de Congolese president Joseph Kabila zich al dan niet kandidaat zou stellen voor de verkiezingen van 23 december. Hij liet zijn keuze lang in nevelen gehuld. Volgens de Grondwet kan hij zich helemaal niet kandidaat stellen omdat hij er immers al twee termijnen van 5 jaar op heeft zitten. Maar Joseph, zoon van de vermoorde rebellenleider Laurent die een paar jaar president was, is gewend geraakt aan de macht. Verwend, beter gezegd: het heeft hem en zijn familie een slordige 15 miljard dollar opgeleverd. Niet slecht voor een ex-chauffeur met weinig opleiding.

Nadat de verkiezingen eind 2016 niet doorgingen, sloten de katholieke kerk, de burgerbewegingen en de oppositie het Oudjaarsakkoord. Hierin werd vastgelegd dat er in 2017 verkiezingen zouden komen en dat Kabila niet mocht meedoen. Maar sindsdien doet Kabila voortdurend aan tijdrekken.

Hij benoemde een nieuwe legerleiding met militairen die hun diensten voor hem bewezen hebben en waarvan enkelen in de VS veroordeeld zijn wegens excessief geweld. Hij liet een nieuwe wet passeren die ex-presidenten voor eeuwig senator maakt, lees: immuun maakt voor strafvervolging. Hij plukt nog meer dan tevoren de staatskas. Bij de nationale vliegmaatschappij Congo Airways worden de salarissen al maanden niet uitbetaald want: ‘je hebt toch macht (over boekingen) dus maak die te gelde!’.

Onlangs hield een internationaal bureau een verkiezingsenquête in Congo. De drie belangrijkste oppositiekandidaten zouden ieder ongeveer een kwart van de stemmen krijgen, en Kabila slechts een tiende. De meeste stemmen zouden naar Moise Katumbi gaan, maar die leeft als balling in het buitenland. Het zou de oppositie sterker maken als er maar één kandidaat was, maar men komt er onderling niet uit wie dat dan moet zijn.

De secretaris van de grootste oppositiepartij, de UDPS, Kabund-a-Kabund, heeft aangekondigd dat de verkiezingen een farce zullen worden als het Oudjaarsakkoord niet toegepast wordt, de stemmachine niet afgeschaft wordt, de kieslijsten niet verder opgeschoond worden (er staan miljoenen dubbele inschrijvingen op, naast overledenen en baby’s) en als de politieke spanningen aangewakkerd blijven worden. Aan zo’n parodie doet de oppositie niet mee. Toch heeft hun leider, de zoon van de vorig jaar overleden eeuwige oppositieleider Tshisekedi, zich als presidentskandidaat aangemeld.

Ook Jean-Pierre Bemba heeft op 2 augustus zijn kandidatuur in kunnen dienen. Hij was door het Internationaal Gerechtshof in Den Haag tot een gevangenisstraf van 18 jaar veroordeeld omdat hij in de Centraal-Afrikaanse Republiek misdaden tegen de menselijkheid gepleegd had. Tot ieders verrassing werd hij onlangs in hoger beroep vrijgesproken. Hij kwam 1 augustus op het vliegveld van Kinshasa aan en werd door vele aanhangers verwelkomd. De politie trad hard op toen de meute de leider tot aan zijn huis, nabij het presidentieel paleis, wilde volgen.

Op 3 augustus wilde Moise Katumbi naar Congo komen om officieel zijn kandidatuur te stellen. Hij is dus de belangrijkste opposant van Kabila. Maar zijn privéjet mocht niet op het vliegveld van Lubumbashi landen. Volgens de burgemeester was er geen officiële toestemming voor gegeven. Een dag later probeerde Katumbi via de grens met Zambia het land binnen te komen. Vele volgelingen wilden hem welkom heten, maar aan de Congolese kant bleef de grens gesloten. Zijn papieren zouden niet in orde zijn. De massaal aanwezige politie dreef de demonstranten met traangas uit elkaar. Katumbi is inmiddels naar de rechter gestapt, en de Afrikaanse Unie en de Congolese bisschoppenconferentie steunen hem hierin.

Het is vandaag 9 augustus en er zijn 18 kandidaten geregistreerd, waaronder één vrouw. Katumbi heeft zich geen kandidaat kunnen stellen. En Kabila … die heeft zich geen kandidaat gesteld. Waarschijnlijk hebben zijn Angolese en Rwandese collega’s, die hij deze week bezocht, druk op hem uitgeoefend. Die hebben blijkbaar meer invloed dan de EU en de VS. Het besluit is in heel Congo met opluchting ontvangen.

Emmanuel Ramazani Shadary wordt zijn kroonprins. Hij was minister van Binnenlandse Zaken en Veiligheid, en als zodanig verantwoordelijk voor de harde repressie bij de demonstraties en voor het oppakken en soms laten verdwijnen van vredesactivisten. Hij is door de VS veroordeeld voor dit geweld.

En nu? Komen er verkiezingen dit jaar? Er zijn voldoende smoezen om ze niet door te laten gaan (veiligheid, financiën, logistieke problemen). En als ze doorgaan, zullen ze dan eerlijk zijn? Het gebruik van de stemmachines duidt daar niet op. En als ze eerlijk zijn, is het machtsapparaat en de financiële buffer van de huidige overheid voldoende om Shadary te laten zegevieren? En zoja, komt er dan een Poetin-Medvedev variant waardoor Kabila (pas 47 jaar) over 5 jaar terug kan komen? Niemand die het weet.

Veel mensen van mijn generatie hadden in de jaren 70 de iconische poster van Che Guevara op hun kamer hangen. Op deze contrastrijke foto kijkt hij onbeschroomd de nieuwe ideale wereld in. Hij heeft lang haar, een dun baardje en een baret met de ster van Cuba op zijn hoofd. In Afrika kom je de foto nog veel tegen, op het spatbord van brommers en achterop transportbusjes.

Congo wordt momenteel geleid door Joseph Kabila. Zijn vader Laurent verdreef in 1997 toenmalige machthebber Mobutu. Hij heeft daarvoor een lange weg moeten afleggen. In zijn jonge jaren was hij een fervent aanhanger van de vermoorde ‘communistische’ Lumumba. In 1964 al begon hij een guerrilla in het oosten van Congo tegen Mobutu, toen nog legerleider, die door de Amerikanen gesteund werd. Zijn Simba’s (‘leeuwen’ in het Swahili) zaaiden terreur en vermoordden duizenden Congolezen en Belgen. Een jaar later werden ze verslagen door Mobutu’s leger en enkele honderden blanke (vooral Belgische) huurlingen. Kabila trok zich terug in de brousse en zette lokaal de gewapende strijd voort.

In 1965 was Che Guevara door Fidel Castro op een geheime missie gestuurd om Laurent Kabila bij deze strijd te helpen. Om niet herkend te worden, schoor Che zijn baard af en kamde hij zijn haren netjes in een scheiding. Naar het voorbeeld van de Cubaanse revolutie zou het imperialisme in de hele wereld verslagen moeten worden en ‘el comandante Che’ zou dat leiden. Maar de samenwerking met Laurent Kabila en de aanhangers van de linkse oppositieleider Mulele tegen de zittende regering van Tshombe werd geen succes.

Het moreel van de Congolezen was dramatisch in de ogen van de revolutionair. De ongetrainde en onbetaalde Congolese strijders waren ongedisciplineerd, stalen wapens, voedsel en drank en verkrachtten vrouwen. Zo gauw geschoten werd, gingen ze er vandoor. Ze wisten de boerenbevolking niet aan hun zijde te krijgen, zoals het revolutionaire model voorschreef, maar ze terroriseerden hen Het ergste was dat dat gebrek aan strijdlust op de Cubaanse ‘fidelistas’ overgedragen werd. Het idee was dat de Cubanen hun revolutionair elan (‘patria o muerte, venceremos’) op de Congolezen over zouden dragen maar het omgekeerde gebeurde.

Net als de Simba’s hadden de Congolese krijgers een blind vertrouwen in ‘dawa’ (een toverdrank die je sterk maakt). Gecombineerd met water (‘mai’ in het Swahili; de groep van Kabila heette ook de Mulele Mai) dat je onkwetsbaar maakte voor kogels, maakte je dat onoverwinnelijk. De Cubanen geloofden niet in dawa en wezen op de vele gewonden en doden. Maar dan was de ceremonie niet goed gedaan, volgens de Congolezen.

Laurent Kabila was de officiële leider van de Congolese strijders maar hij kwam nooit opdagen op afspraken met Che. Als hij eens even op kwam dagen, hing de lucht van whisky om hem heen. Hij zei dat hij altijd ‘belangrijke zaken te doen had’ in Tanzania. Ook toen hij decennia later president van Congo was, had hij altijd ‘zaken’ te doen. Als gasten op bezoek in zijn paleis waren, bood hij ‘tegen een schappelijke prijs’ zijn gestolen diamanten aan.

Na 7 maanden trok Che zich teleurgesteld terug uit Congo. Omdat Castro zijn afscheidsbrief al gepubliceerd had, die pas bij zijn dood geopenbaard had mogen worden, kon Che niet naar Cuba terugkeren. Hij woonde een paar maanden clandestien in Tanzania en Tsjechoslowakije. Twee jaar later werd hij op een vergelijkbare missie in Bolivia in de val gelokt en vermoord.

In Congo is sindsdien niets veranderd. Om het imperialisme of hyperkapitalisme hier te verslaan moet je van goeden huize komen. De economische belangen van de gevestigde orde, de kliek om zoon Joseph Kabila, zijn gigantisch. Na zijn twee mandaten ruimschoots uitgezeten te hebben, is Kabila geenszins van plan te vertrekken. Op oudejaarsdag demonstreerden duizenden Congolezen in het hele land tegen zijn illegale aanblijven. De manifestaties werden door de katholieke kerk en de oppositie georganiseerd. Ze werden met veel geweld onderdrukt. Er vielen minstens 11 doden en vele honderden gewonden. Er waren nog meer arrestaties en verschillende kerkdiensten werden ‘ontheiligd’, lees: gewapenderhand onderbroken. Het internet en de uitzendingen van de nieuwsmedia waren enkele dagen geblokkeerd.

 

Ik lees momenteel In the footsteps of Mr Kurtz van Michela Wrong. Mr Kurtz was de koloniale ivoorhandelaar in de roman Heart of Darkness van Joseph Conrad. Kurtz woonde aan de bovenloop van de Congorivier en had er zijn eigen wette- en normloze rijk gecreëerd. Het lag letterlijk aan het einde van de beschaving. Het eindigde in surreële chaos en kannibalisme: “The horror, the horror!”

In the footsteps of Mr Kurtz gaat over het einde van Zaïre (zoals Congo toen heette) in de laatste jaren van Mobutu. De tactiek van het omkopen van oppositie en het vastzetten (of om zeep brengen) van criticasters hielp niet meer. Officieel de Grote Leider naar de mond praten maar achter zijn rug je toekomst verzekeren. Galopperende inflatie. Alle niveaus doordrenkt met vriendjespolitiek. Pakken wat je pakken kan. Mobutu’s regime eindigde in complete corruptie, chaos, anarchie en absurditeit.

Hoe staat het huidige Congo ervoor? Een deel van de oppositie heeft zich dit jaar bij de regerende meerderheid aangesloten. Ik weet niet of daarvoor betaald is, maar de Congolezen lachen me uit als dat betwijfel. “Natuurlijk, en geen kleine bedragen ook”.

In de meeste steden zijn stakingen (‘ville morte’) en demonstraties voor de uitvoering van het Oudjaarsakkoord: verkiezingen vóór 1 januari 2018. De politie en militairen gebruiken excessief geweld bij de schermutselingen. Veel militanten worden opgepakt en vastgezet. Er zijn al tientallen doden gevallen. Inmiddels is de capaciteit van het internet ingeperkt. Het doel is dat de sociale media niet meer gebruikt kunnen worden om tot stakingen of manifestaties op te roepen, en dat de gewelddadigheden van het regime niet via foto’s of filmpjes geopenbaard kunnen worden.

In Kinshasa worden burgers lastig gevallen door geüniformeerde ‘politieagenten’. Zij troggelen je geld af. Als je niks geeft (of hebt) dreigen ze met geweld. Ze geven zich uit als agenten van Bureau 2, de veiligheidsdienst. In werkelijkheid zijn het bedriegers die de uniformen gestolen of gekocht hebben van onderbetaalde echte agenten.

In veel provincies heerst geweld: beide Kivu’s, beide Uélé’s, Oost-Kasai, Tanganyika. De VN vertrouwt het rapport over de dood van 2 medewerkers in de Kasai niet. Een Amerikaan en een Zweedse werden vermoord en onthoofd. De Congolezen zeggen dat het door de militiegroep van Kamuina Nsapu gedaan was. De VN zelf zocht uit dat ze in een hinderlaag gelokt waren door veiligheidstroepen.

In de Kasai zijn al zo´n 3000 Congolezen gedood en meer dan een miljoen uit hun huizen verdreven. Ik hoorde gisteren dat het geld dat in België opgehaald was voor de slachtoffers nooit aangekomen is. De bank bleek het om ‘veiligheidsredenen’ teruggestuurd te hebben. De bank is in handen van een neef van president Kabila en in de Kasai zit van oudsher veel oppositie.

Kabila gebruikt (of creëert) de chaos waarschijnlijk bewust als laatste redmiddel om aan de macht te blijven. Ook ditmaal weer om zogenaamde veiligheidsredenen kan hij zo de verkiezingen steeds verder opschorten en zich uiteindelijk als redder des vaderlands profileren. Maar anderzijds lijkt hij niet zeker van zijn zaak en reageert hij erg paranoïde op de gebeurtenissen. Er heerst er een fin-de-regime-sfeer binnen de regerende meerderheid. Daarom grijpt de kliek om hem heen hun laatste kans om zich verder te verrijken.

In ons huis hebben we geen water meer. Dat is door de Regideso (Regie des Eaux) afgesloten omdat we onze rekening niet betaald hebben. Die hebben wij niet betaald omdat onze meterstand ineens voor zo’n 500 dollar hoger stond in hun administratie. Vóór de vakantie heb ik driemaal meteropnemers langs gehad die vaststelden dat dat inderdaad onjuist was. Maar zo werkt het niet meer. Eerst betalen en dan protest indienen. Raad eens wat met dat protest gebeurt.

Een vriend vertelde dat zijn bedrijf een boete van de belastingdienst van 1 miljoen dollar kreeg voor een niet betaalde aanslag van 200 dollar. Na flink onderhandelen, wist hij het tot 4000 dollar omlaag te brengen. Maar die moet hij wel betalen, anders “komen we het halen”. Eerder dit jaar al had een investeringsbedrijf een vergelijkbare aanslag gehad. Die kon slechts met de hulp van een advocaat omlaag gebracht worden.

Het begint allemaal te lijken op de eindfase van Mr Kurtz en Mobutu. Het land is door en door verrot. Wanneer wordt de Democratische Republiek Congo nu eens democratisch?