Archives for posts with tag: mensenrechten

De situatie in Congo verslechtert met de dag. De politiek zit al tijden in een impasse: de president wil niet opstappen en van verkiezingen komt het voorlopig niet. In verschillende regio’s vinden gewelddadige conflicten plaats, met duizenden doden en miljoenen inheemse vluchtelingen als gevolg. De Congolese franc is zwaar gedevalueerd en dus de koopkracht van de bevolking verlaagd. In de hoofdstad Kinshasa zijn op de grote verkeersaders illegale road blocks opgeworpen, waar mensen worden beroofd en zelfs gekidnapt. Wekelijks ontsnappen honderden gevangenen.

Het rijkste land van Afrika onder de grond (geschatte rijkdom 24 biljoen dollar, 10 maal meer dan Zuid-Afrika) was al het armste erboven. De rijkdom aan grondstoffen wordt met veel geweld van de arme bevolking weggehouden. Het geweld wordt in stand gehouden door de vele belanghebbenden in Congo en haar buurlanden en door de internationale bedrijven. Die willen allemaal een stuk van deze taart houden. Inmiddels glijdt het land verder af naar een volledige chaos en dreigt het de hele regio en zelfs heel Afrika mee te sleuren.

Anneke Verbraeken (in de Volkskrant van 23 juni) wil de problemen in Congo oplossen door de hulporganisaties naar huis te sturen, de democratie op te schorten en de mijnen te nationaliseren. En in dat toekomstige stabiele land kunnen dan mooi de Afrikaanse vluchtelingen opgevangen worden.

Deze oplossing is naïef en paternalistisch. Wie stuurt de corrupte politici en internationale bedrijven naar huis? Wie vervangt hen door betrouwbare Congolezen? Wij, en wie zijn wij dan? Congolezen, maar welke dan? De democratie moet niet on hold gezet worden, vind ik, en de mijnen niet genationaliseerd.

Wij lezen in de media over het geweld en de corruptie. Maar in het gigantische Congo zijn ook vele mensenrechtenorganisaties actief met het bevorderen van de democratie. De nationale bisschoppenconferentie blijft zich beijveren voor de uitvoering van het oudjaarsakkoord (waarin verkiezingen en het voorlopig delen van de macht tussen meerderheid en oppositie vastgelegd werden). Een lokale theatergroep van een vriend van mij vaart met een boot de Congorivier af met een voorstelling over de mensenrechten waarbij de toeschouwers opgeroepen worden te gaan stemmen. Het is een groot succes. Er zijn vele jongerengroepen (bv LUCHA en FILIMBI) die manifesteren tegen de armoede en corruptie. En ja, deze moedige groepen worden gesteund door hulporganisaties, veelal uit België. Broederlijk Delen bijvoorbeeld maakt boerenorganisaties in het door geweld getroffen Kasai weerbaar en steunt hen hun rechten te claimen.

De mijnen nationaliseren is een contradictio in terminus. De mijnen zìjn de facto al genationaliseerd. De corrupte overheid vangt voor iedere concessie en iedere geproduceerde kilo goud of diamant al miljoenen dollars. En dit geld gaat echt niet naar het leger, onderwijs of gezondheidszorg, zoals Verbaeken beweert. President Kabila heeft – volgens een analyse van Bloomberg – al 15 miljard dollar vergaard, niet slecht voor een ex-chauffeur. Vanuit hem en zijn entourage gezien is het dus logisch dat hij niet op wil stappen. Neem internationale strafmaatregelen tegen hem en niet tegen de bevolking. Help de verkiezingscommissie CENI om fatsoenlijke verkiezingen te organiseren.

Haar laatste (cynisch bedoelde?) oplossing is niet voor Congo maar voor ons eigen vluchtelingenprobleem. Het tekent het gesloten wereldbeeld van Europa. Mensen vluchten niet voor hun geluk, nee, mensen ontvluchten hun ongeluk (oorlog, armoede). En omdat wij ze niet in onze rijkdom willen laten delen, moeten ze maar in een arm land als Congo om de schaarse voedselbronnen gaan concurreren?!

Kortom, help het land een democratie op te bouwen. De basis ligt er en de term, Democratische Republiek, zit al in het land.

Advertisements

Iemand zei gisteravond ‘Congo is het Afrika van Afrika’ daarbij doelend op het tijdsbesef en nakomen van afspraken. Maar het geldt voor meer karakteristieken. Het is het ‘hart van Afrika’ dat zowel schatrijk als straatarm is.

Congo ligt centraal in Afrika, grenst aan 9 landen en het is een na grootste land van dit continent. Het bevat ruwweg het hele afwateringsgebied van de Congo-rivier. ‘De stroom’ is een gigantische rivier, in lengte alleen door de Nijl gepasseerd. Er stroomt meer water per seconde doorheen dan door alle Europese rivieren samen. Er staat onder Kinshasa een waterkrachtcentrale met tweemaal de capaciteit van die in de Drieklovendam in China. De centrale kan half Afrika van elektriciteit voorzien. Echter … ‘de stroom’ geeft ons vaak geen stroom en op het platteland al helemaal aan niemand. De reden: de Inga-centrale ligt grotendeels stil en de distributielijnen ontbreken.

Volgens de jaloerse andere kolonisatoren in de 19de eeuw was Congo een ‘geologisch schandaal’. Het gebied bevat ongelooflijke hoeveelheden mineralen in zijn bodem: coltan, diamant, goud, koper, tin. Daarnaast heeft het bijna 50% van het tropisch regenwoud van Afrika op zijn grondgebied. Congo is dus schatrijk en niet alleen in potentie. Het meeste geld verdwijnt echter in de zakken van de nationale elite (vaak politici en militairen) of van buitenlandse ondernemers. De Congolees blijft even arm als voor en tijdens de kolonisatie. En hij lijkt zich daar bij neer te leggen ook.

Ik vraag me weer eens af hoe dat werkt. In Burkina wordt hard gewerkt en is men trots op wat men bereikt in dit arme land. Als de oogst tegenvalt, zoekt men andere manieren van inkomsten (bv door naar het buitenland te vertrekken). Als men vindt dat de elite zich teveel verrijkt, gaat men de straat op (zoals in 2014 en 2015 gebeurde).

Heeft Congo last van de vaak beschreven ‘vloek van de grondstoffen’? In grondstofrijke landen als bv ook Angola en Nigeria gaat heel veel geld om. Via gekonkel en gefoezel pakt iedereen wat hij pakken kan. De armen doen er alles aan om het voorbeeld van de zelfverrijking van de hogere lagen na te volgen. Het gevolg is dat er weinig aangepakt wordt en dat het geld slechts via machinaties, manipulaties, vriendjespolitiek, smeergeld, etc. naar onderen sijpelt.

Dit nepotisme wordt versterkt doordat de overheid ofwel meedoet, ofwel afwezig is, maar in ieder geval niets investeert. Dit proces doorbreken kost veel moeite en tijd. De Belgische organisatie Broederlijk Delen doet dat via hun rechtenbenadering in hun programma: burgers moeten voor hun rechten leren opkomen, moeten hun rechten kunnen opeisen bij de autoriteiten.

Op een seminar leidde een Congolese pater Jezuïet, die voor een internationale organisatie werkt, het concept van de rechtenbenadering en de mensenrechten in. Hij deed dat leuk en gelardeerd met voorbeelden. “Als ik door de politie hier aangehouden word, dan laat ik op mijn smartphone de Congolese wetgeving zien en vraag beleefd welke wet ik precies overtreden heb”.

De deelnemers aan het seminar waren best van hoog niveau, vond ik. Wel vaak cynisch als het over de democratische rechten in de ‘Democratische’ Republiek Congo ging. Bij wie moet je in deze failed state in hemelsnaam je recht opeisen?! Wat citaten:

“Als een ambtenaar geld nodig heeft, draait hij een lamp uit het plafond van zijn kantoor. Als hij meer nodig heeft, neemt hij de bureaustoel mee. Daarom zijn de overheidskantoren kaal gestript. Als jij wat van die ambtenaar nodig hebt, is hij blij en kan hij nóg meer verdienen. Hoe doorbreek je dat?”

‘Pharmasac’: de medicijnen die de ziekenhuizen van buitenlandse donoren krijgen, worden door de verplegers doorverkocht – ongeacht de kwaal – en de opbrengst wordt in eigen zak gestopt. Op een andere manier medicijnen verkrijgen, is moeilijk.

“Ik was afgevaardigd naar de klimaatconferentie in Parijs, en met mij nog 300 andere Congolezen. Die anderen hebben zich beperkt tot foto’s maken en shoppen in de stad. Terwijl dit hét moment was om het behoud van het regenwoud in Congo op de kaart te zetten”.

Dit is allemaal het beruchte article 15 (bepaald geen artikel uit het mensenrechtenmanifest van de VN): ‘Débrouillez-vous’ ofwel: ‘zie zelf maar hoe je overleeft’. Het is het enige werkzame wetsartikel in deze failed state. Aan de andere kant heeft Congo alle VN-declaraties ondertekend en is het de rol van de burgers om de overheid aan deze afspraken te houden. Het seminar van Broederlijk Delen ging over hoe je dat het best kunt doen.