Archives for posts with tag: politiek

Theater is, net als muziek (zie een vorig blog), een krachtig middel om te verbinden en zo vrede en democratie te bevorderen. In het verleden heb ikzelf daartoe een poppenkast voor de tv Guinee-Bissau en een dorpstheater in Niger gemaakt. Ook in Congo wordt er ervaring mee opgedaan. In een politiek, sociaal en economisch zo verdeeld land is cultuur een van de weinige bindende factoren (naast voetbal).

Mijn Nederlandse vriend Guido Kleene organiseerde dit jaar, met EU-fondsen, een ‘boottocht voor de democratie’. In een dertigtal dorpjes aan de rivier de Congo tussen Kisangani en Mbandaka werd aangemeerd. Tussen boot en oever werd een soort laadklep neergelaten dat fungeerde als podium. Op het dek speelde de band en op de laadklep het theater.

De band en het theater van Arts et Action speelden allerlei fictieve situaties waarbij mensenrechten geschonden werden of conflicten opgelost moesten worden. Het publiek werd aangemoedigd mee te denken en af en toe mee te spelen. Op het einde werd opgeroepen om actief van hun stemrecht gebruik te maken. De boot werd enthousiast ontvangen door de rivierbewoners maar koel of zelfs vijandig door de autoriteiten.

Vorig jaar zag ik Nazali Kinshasa (‘ik ben Kinshasa’). Ze speelden en zongen typische Kinois toestanden: de opstoppingen, de corruptie, de elektriciteitsuitval (“we hebben de grootste waterkrachtcentrale van Afrika en de grootste hoeveelheid zoetwater, maar in huis ….. geen licht en geen water”), de vuilnis, de kerken (“in iedere straat zijn meer kerken dan bars … en ze verdienen ook meer geld”) en de begrafenissen (“daar wordt vele malen meer aan uitgegeven dan van het voorkómen van de dood”).

Mijn Congolese vriend Nzey van Musala schreef een aantal jaren geleden het toneelstuk Les Zérocrates. Het is een zeer ironisch stuk over de ‘Democratische’ Republiek Congo. ‘Le parlement parle et ment’ (het parlement praat en liegt) is een van de typerende uitspraken.

Nzey schreef en speelde recentelijk ook de Aquariumtempel. Omdat de PUM haar senior expert programma in Congo voorlopig stopgezet heeft, had ik de eer zelf aan dit muziektheaterstuk mee te mogen werken. Mijn taken waren het aanleren van de uitspraak van het Portugees, het stroomlijnen van de tweetaligheid (Frans en Portugees) en andere adviezen.

Aquariumtempel gaat over een koppel dat door de grensconflicten tussen Congo en Angola gescheiden wordt. Ze voelen zich beiden Mukongo (van de Kongo-stam) maar leven aan weerszijden van de kunstmatige grenslijn die in 1885 door de toenmalige grootmachten België en Portugal getrokken werd (zonder om de mening van de bevolking te vragen overigens). De vraag doemt op: behoren we een stam, een land of de wereld toe?

De laatste van de drie uitvoeringen was op 5 mei ter gelegenheid van de Dag van de Lusofonie. Maar liefst 3 ambassadeurs hielden een openingstoespraak: die van Portugal, Angola en Brazilië. Het publiek was aan dit niveau aangepast. Mannen in pak met dikke buik en vrouwen in jurk met dikke kont. Er werd veel Portugees gesproken uiteraard. De schrik sloeg me om het hart. Als ik weer op het podium geroepen zou worden als degene die de spelers Portugees had leren spreken, zou ongetwijfeld een boegeroep volgen. Het viel reuze mee: ik deelde in het uitbundige applaus.

Theater is broodnodig als vermaak, als bindmiddel, als uitlaatklep, en als politiek activisme. Jammer dat de – zelfs erg lage – toegangsprijzen niet voor iedereen betaalbaar zijn. Met een rommelende maag kies je toch eerder voor brood.

Advertisements

We hebben al 5 dagen geen stroom. Alle apparaten zijn leeg. Het is vreselijk irritant. Wat zijn we toch afhankelijk geworden van elektriciteit, ook hier. Het eten was al van de koelkast naar het vriesvak verplaatst, maar ook daar begint het te stinken. We moeten op de hand wassen. En ’s avonds heb je alleen de maan en de vuurvliegjes als verlichting.

Afrika komt sterker binnen als je de avond in het donker doorbrengt. De geuren van het gebraden varkensvlees bij de buren, de geluiden van de opgewonden stemmen, de toeters, het golfplaten dak dat ergens gerepareerd wordt, het doordringende soukousritme van de barretjes in de wijk. In het donker voel je het gekriebel van de vliegende mieren die op bruidsvlucht zijn. Als het vochtig weer is, komen ze tevoorschijn en vliegen naar de lichtpunten, ze paren, verliezen hun vleugels en sterven. De vleugeltjes liggen en zweven overal in huis en de lijkjes liggen rond de zaklamp. Deze insecten worden op straat verzameld en gelden hier als lekkernij.

De elektriciteit moet gerepareerd worden, maar dat gebeurt niet. Is Congo in aan het storten? Of komt het door het feit dat je nu eenmaal niet een elektriciteitsvoorziening voor een stad van 12 miljoen bewoners kunt onderhouden? Of komt het doordat velen illegaal aftappen? Of omdat inmiddels veel lui hun privélijntje gekregen hebben, na betaling natuurlijk? Ik denk zelf dat het een combinatie van dit alles is.

Later kwam iemand kijken voor het aanleggen van een zonne-energie installatie voor kantoor. Het lijkt realiseerbaar. In ieder geval hebben we dan een plek om apparaten op te laden.  Het ironische is nu dat ze niet met de aanleg van de zonne-energie installatie kunnen beginnen want daarvoor moet ik meten welk stopcontact op welke zekering staat.

Rond 17 u op stroomloze dag 6 kwam er opeens elektriciteit. Pats, de lampen knalden. Pffft, er kwam zwarte rook uit de stekkers. Snel alles losgekoppeld. Maar er was een stekker definitief gemold. De rest viel mee, behalve dan de lampen. Ik mat met de stabilisator hoeveel stroom er uit de stopcontacten kwam: 330 V. Ik zette de elektriciteit op een andere fase en toen mat ik 220 V. Eindelijk stroom, maar weinig licht. Later bleek dat ze de draden aan de elektriciteitspaal vlak bij ons wel vastgemaakt maar verwisseld hadden.

Ook het water deed het even niet. Een teken van het verval van Congo? In ieder geval ligt het land stil. Ik las dat de huidige ministers niet het land uit mogen, geen contracten mogen ondertekenen en geen personeel aan mogen nemen. Zou de overheid schoongeveegd worden? Het zou me verbazen. Er zal gewoon wel een politieke impasse zijn.

Niet ver hier vandaan is een gebouw van 6 verdiepingen ingestort. Hoewel het nog in aanbouw was, was het al bewoond. Er vielen 7 doden. De oorzaak is niet bekend, maar er storten hier vaker gebouwen in en dat komt vrijwel altijd omdat de bouwvoorschriften niet gevolgd zijn (lees: dat er minder of slechter, maar in ieder geval goedkoper materiaal gebruikt is, en dat het restgeld ‘opgegeten’ is). Onze buurt is populair aan het worden en rondom ons huis worden 3 hoge gebouwen neergezet, van 3 tot 6 verdiepingen. Wijzelf hebben anderhalve verdieping, en komen dus onderop te liggen als het misgaat.

Ik reed naar stad. Op de boulevard de la Justice was een flatgebouw uitgebrand. De bewoners zaten met hun meubilair op de stoep. Met wat stokken en zeiltjes hadden ze schaduw gecreëerd. Op de terugweg – zoals altijd – lange files op deze boulevard. Ik hoorde dat de Chinezen met eigen geld of dat van de Afrikaanse Bank wegen aanleggen, maar dat er nooit voor onderhoud gereserveerd wordt (of dat er wel gereserveerd wordt maar dat dat meteen ‘opgegeten’ wordt). Daarom zit de boulevard vol kuilen en scheuren.

Monique was intussen geld bij de bank halen … maar kwam met lege handen terug. Beide banken hadden niks meer in kas. De Belgische krant Le Soir kwam met bewijs (nb van de kleinzoon van de eerste en vermoorde premier Lumumba) dat de bank in het bezit van de familie Kabila miljoenen overgemaakt had aan de nationale verkiezingscommissie CENI. Meteen daarna verklaarde de CENI dat het ‘onmogelijk de verkiezingen nog in 2016 kon houden’. Kan natuurlijk toeval zijn.

Met het aanvaarden van het akkoord na de nationale dialoog (uitstel verkiezingen tot 2018; loyale oppositiekandidaat als premier) schijnt de rust weergekeerd ofwel de politieke impasse voortgezet. De elite heeft nu 2 jaar om hun belangen (rijkdommen) veilig te stellen en om een stroman als kandidaat naar voren te schuiven. Belangrijke besluiten zullen in de 2 jaar niet genomen worden. Binnen- en buitenlandse investeringen zullen niet plaatsvinden. Voor het werk van Broederlijk Delen is dit jammer omdat hun politieke deel (lobby en advocacy) wegvalt.

Ook voor de Congolezen is het jammer. Het staatsbudget is tov 2011 gehalveerd. Salarissen zullen met nog grotere vertragingen uitbetaald gaan worden. Infrastructuur zal verder verrotten en er zullen vele stroomloze dagen volgen. Wetteloosheid zal toenemen. Ik vermoed dat het grote verval van Congo is begonnen, voor de zoveelste keer in zijn jonge geschiedenis.

 

 

 

 

 

 

 

De nationale dialoog heeft een akkoord bereikt. De kliek rond Kabila Jr. heeft zich hermetisch gesloten en de verkiezingen lijken niet vóór 2018 plaats te vinden. De oppositie boycotte de dialoog en legt zich nog steeds niet bij uitstel neer. 19 Oktober en 19 december worden grote manifestaties verwacht. De spanning stijgt, binnenlands en buitenlands.

De Belgen hebben de visumduur van de Congolese houders van een diplomatiek paspoort – dat schijnen er heel wat te zijn – ingekort (‘vanwege de politieke evolutie’) en de Congolezen hebben nu het omgekeerde gedaan (‘reciprociteit is een belangrijk principe in de diplomatie’). Deze maatregelen leiden ongetwijfeld tot minder overzeese kerstinkopen van de elite hier, maar evenzeer tot minder fondsen voor het land. Dat heeft dus zijn effect op het werk van de NGO’s hier.

Er is ruzie met de Amerikanen ontstaan. Obama’s speciale gezant voor de Grote Meren is op het vliegveld lastig gevallen en zelfs fysiek aangevallen. De Amerikanen hebben ook de tegoeden van enkele hoge militairen en politiechefs bevroren. Tot hun grote frustratie natuurlijk. Zij zouden verantwoordelijk zijn voor het aanzetten tot geweld bij de manifestaties van januari 2015 en september 2016. Kabila wil redden wat er te redden valt en was de afgelopen week bij Obama en de Paus (?).

De Amerikanen hebben de familieleden van hun staf nu opgelegd het land te verlaten. Vrijwilligers en niet-humanitaire staf mogen het land ook verlaten. De spanning DRC-VS neemt dus toe. Met de vader van Joseph Kabila jr. waren de verhoudingen nog uitstekend. De VS waren Mobutu moe geworden. Hij had prima gefunctioneerd als medestander in de Koude Oorlog maar die was voorbij. Mobutu had zich excessief verrijkt en functioneerde nauwelijks nog. Rebellenleider Laurent Kabila sr. mocht hem verdrijven.

De VS hoopten met Kabila sr. Amerikaanse bedrijven binnen te halen. Laurent wilde wel, en zei zelfs – tot groot ongenoegen van de Fransen – dat hij het Engels de officiële landstaal zou maken. Dat had Kagame immers ook in Rwanda gedaan. Ironischerwijs had Laurent nog met Che Guevara in de brousse (bush) van Oost-Congo gevochten. Che had dat overigens maar kort volgehouden (want, zoals hij in zijn dagboek schreef: ‘de rebellen van Kabila sr. hadden niet de juiste revolutionaire houding en dachten alleen maar aan bier en seks’) maar het tekent wel de complexe verhouding van de VS met Congo.

Behalve de aangekondigde politieke manifestaties (oa volgende week woensdag) ontstaan nu ook her en der spontane demonstraties tegen de inflatie. De Congolese Franc is de laatste weken al 20% gezakt en het einde is niet in zicht. Op de markt en in de stalletjes wordt alles duurder. Voor onszelf maakt het niet veel uit (we betalen in dollars) maar de gemiddelde Congolees kan steeds minder kopen voor zijn Francs. De economie stort in.

Zoals al eens gezegd: Congo is onder de grond het rijkste land van Afrika. Het heeft vrijwel alle veelgevraagde grondstoffen, het heeft in potentie de grootste waterkrachtcentrale van de wereld, en het heeft het grootste zoetwaterreservoir en de meeste vruchtbare grond van het continent. Maar boven die grond is het momenteel het een na armste land ter wereld. Failed states  als Somalië en Zuid-Soedan scoren een hoger BNP per inwoner. Buurland de Centraal Afrikaanse Republiek staat helemaal onderaan. Andere buurlanden als Angola, Congo-Brazzaville en Zambia verdienen vele malen meer dan Congo. Zelfs de normale achterhoede van woestijnlanden als Niger, Tsjaad en Mali eindigen dit jaar hoger op het inkomenslijstje van de Wereldbank en het IMF.

Dit verschijnsel – dat je in mindere mate ook in sommige andere landen vindt – wordt ‘de vloek van de grondstoffen’ of ook wel ‘het geologisch schandaal’ genoemd. Mineralen als goud, diamant, coltan, etc. kunnen veel gemakkelijker gewonnen worden als niemand je in de weg loopt. Ofwel: hoe minder overheid of rechtsstaat hoe beter de elite (binnenlands en buitenlands) zich kan blijven verrijken. Dat dat tot gewelddadige conflicten tussen de verschillende groepen van plunderaars leidt, dat moet dan maar. Geld voor wapens is er genoeg.

Mensenlevens? Tja. Er zijn naar schatting 4 miljoen slaven uit de binnenlanden afgevoerd. Zij kwamen op suiker- en katoenplantages terecht. Onder koning Leopold II was rubber het meest gevraagde product in het westen (de auto- en fietsindustrie ontstond). Miljoenen kwamen om van honger of verminking bij het verplichte tappen van rubber. En zo’n 15 jaar geleden kwamen 5 miljoen mensen om bij de Grote Afrikaanse Oorlog, een strijd om grondstoffen, die zich grotendeels op Congolese bodem afspeelde. Mensenlevens tellen niet in het grote spel om de hoognodige hulpbronnen voor onze technologische vooruitgang. Zonder slaaf geen overhemd, zonder rubber geen auto, en zonder coltan geen smartphone. The times, they aren’t a changin’.

Op zaterdag zag ik al veel politie. Jongerengroepjes scandeerden “Maandag gaat Kabila eraan”. Maandag verloopt namelijk het ultimatum van oppositieleider Tshisekedi. Uiterlijk deze dag moet de verkiezingscommissie de datum bekend maken zodat binnen drie maanden de stemlokalen open kunnen gaan. Op 19 december loopt namelijk het mandaat van Kabila jr. af.

Een ander deel van de oppositie zit met de regeringspartijen in een ‘nationale dialoog’. Af en toe stappen ze eruit, maar daarna worden ze weer terug gelokt (met wat eigenlijk?). De regeringspartijen schijnen niet te weten wat voor standpunt ze in moeten nemen want de president zelf heeft nog steeds niets over zijn aanblijven losgelaten. Zijn naaste omgeving heeft ongetwijfeld wel een mening. De kans dat de verkiezingen dit jaar nog doorgaan, is nihil.

Maandag, de dag dat er gedemonstreerd zou worden. We blijven binnen vandaag. Ook de poetshulp voor het kantoor komt niet opdagen. De manifestatie loopt ruwweg de route die ik van vriend/sapeur Nzey naar huis afleg. In zijn wijk, Lemba, is geschoten. Vele straten zijn afgezet met in brand gestoken autobanden en zelfs hele auto’s. De rook vermengt zich met het traangas van de politie. Het zijn vooral jongeren die de straat op zijn gegaan, ze roepen anti-Kabila-leuzen en gooien met stenen.

Aan het eind van de middag blijkt dat er 17 doden, waaronder 3 politieagenten, zijn gevallen. Banken en (vooral Chinese) winkels zijn geplunderd, benzinestations in brand gestoken. ’s Avonds zegt een oppositieleider op tv dat er zelfs 32 doden en ruim 50 zwaargewonden zijn gevallen. Hij kondigt aan dat de manifestaties doorgaan.

Er zijn enkele kantoren van de regeringspartijen in brand gestoken en geplunderd. Vannacht zijn de gebouwen van twee oppositiepartijen door geüniformeerde personen in brand gestoken waarbij 5 personen levend verbrand zijn. Logischerwijze is dit niet door de oppositie zelf gedaan. De regering beticht hen van terrorisme maar zij is het zelf die een staatsterreur handhaaft. Kabila jr. laat zich nog steeds niet uit over de verkiezingen maar zijn omgeving wil dat hij aanblijft. Ik schreef al eerder dat dat plucheplakken normaal geworden is in de buurlanden.

In Rwanda heeft Kagame een referendum uitgeschreven (en overweldigend gewonnen) dat hem tot uiterlijk 2034 aan de macht kan houden. In Burundi vielen honderden doden toen Nkurunziza zei aan te willen blijven. Hij bleef aan. In Oeganda schrapte het parlement de bepaling dat de president niet meer voor de volgende termijn mocht gaan en zo is Museveni na 30 jaar nog steeds aan de macht. En in buurland Congo-Brazzaville ontstonden onlusten toen Nguesso na 31 jaar voor een zoveelste termijn ging (en won). In Angola echter, waar Dos Santos al 37 jaar aan de macht is, lijkt in 2018 een regime change te gaan plaatsvinden.

Uit angst voor machtsverlies streeft de huidige regering waarschijnlijk een ‘glissement’ na, een periode waarin niets gebeurt en zo Kabila van de ene in de andere termijn glijdt. Er zijn dan geen kiezersregistraties en geen lokale verkiezingen, er komt dan geen geld van donoren en zo blijft Kabila vanzelf aan. Zijn kliek heeft dan nog 5 jaar om zich te verrijken en Kabila zelf (pas 45 jaar) hoeft zich voorlopig niet ongerust te maken over een berechting door het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Als dat zo is, dan blijft de situatie zoals het theaterstuk Nazali Kinshasa het onlangs al verwoordde: ‘Congo is het rijkste land van Afrika onder de grond, en het armste erboven’. Waarbij dan een kleine elite het alleenrecht behoudt op de bodemschatten. Het andere scenario is dat van Burkina Faso twee jaar geleden: de jongeren blijven protesteren, het onderbetaalde leger kiest hun kant, en de president en zijn kliek vlucht het land uit.

Het dodental staat nu, woensdagochtend, op ruim 50. De schermutselingen in de cités, alle meer dan 1 km van hier, gaan door. Toch zag ook in onze wijk veel militairen en politieagenten toen ik boodschappen deed. De ‘nationale dialoog’ onder leiding van de Togolese ex-president Kodjo is tijdelijk opgeschort. De wegen naar het vliegveld zijn nog geblokkeerd.

De politieke situatie wordt gespannener in de ‘Democratische’ Republiek Congo. De oppositionele presidentskandidaat is al voor de derde keer opgepakt en vastgezet. De Hoge Raad heeft onlangs besloten dat de president aan kan blijven, zo lang er geen opvolger is. De verkiezingen voor november worden intussen steeds uitgesteld. In Lubumbashi, Goma en Kinshasa demonstreren de studenten hiertegen, en daarbij zijn al doden gevallen. We weten niet wat voor effect dit op het land en zelfs Afrika kan hebben. De anti-kolonialist Frantz Fanon schreef lang geleden: ‘als je de vorm van Afrika als een pistool ziet, dan is Congo de trekker’.

Hoewel hij zichzelf daarover niet uitlaat, is het ieders overtuiging dat de huidige president, die na twee termijnen moet opstappen, nog een tijd aanblijft. Kabila jr. volgt daarmee het voorbeeld van de presidenten in zo ongeveer alle 9 buurlanden. In een aantal van die landen kwam het onlangs al tot felle schermutselingen die met geweld uiteengeslagen werden (Congo-Brazzaville, Burundi). Presidenten in Centraal-Afrika houden niet echt van oppositie of van parlementen. Ik kwam laatst nog langs het Ministerie van Relaties met het Parlement. Dat zegt wat over de verhouding tussen de regering (één partij) en het parlement (meer partijen).

Ik zat even daarna met ‘sapeur’ prof. Nzey van Musala bij een workshop over geweldloos verzet van jongeren. “Le parlement parle et ment” (het parlement praat en liegt) citeerde hij zichzelf uit zijn toneelstuk dat Zérocratie heet. “Congolese stammen zijn nu eenmaal gewelddadig” zei een deelnemer. Anderen vonden dat de maatschappij hen gewelddadig maakte. Nature of nurture dus. De gespreksleider reageerde met een overzicht van het geweld in Congo.

De geweldsspiraal liep van de slavernij, de dwangarbeid onder Leopold II, het kolonialisme van de Belgen, de bevrijdings- maar vooral onderlinge strijd van Lumumba, Tshombe. Kasavubu en Mobutu, naar het brute regime van Mobutu en de weinig bekende ‘(Eerste) Afrikaanse Wereldoorlog’ eind jaren 90. De schattingen lopen voor deze oorlog uiteen van 5-6 miljoen slachtoffers, inclusief over de grenzen heen en hongersdoden. Op een bepaald moment namen er 9 landen aan deel: Rwanda, Oeganda, Burundi vielen de nieuwe president Kabila sr. aan. Anderen wilden het regime juist in het zadel houden (Angola, Zimbabwe, Namibië, Tsjaad, Libië, Soedan).

Een van de oorzaken van deze oorlog is het door Frankrijk in bescherming nemen van de Hutu genocidaires tijdens de Rwandese genocide. Deze konden ongehinderd de grens naar Zaïre (zoals Congo onder Mobutu heette) over vluchten. Daar hergroepeerden ze zich om het nieuwe (Tutsi) regime van Paul Kagame in Rwanda aan te kunnen vallen. Deze drong daarop met zijn troepen Congo binnen. De Hutu’s vluchtten westwaarts het oerwoud in. Andere bevolkingsgroepen vluchtten voor hen uit en raakten slaags met de groepen die ze onderweg tegenkwamen. Miljoenen raakten ontheemd, vochten met elkaar, verkrachtten, hongerden, en stierven. De leemte in het oosten werd door Rwanda en Oeganda gevuld. Ze beschouwden de rijkelijk aanwezige grondstoffen als de hunne. Beide voerden tonnen goud en coltan uit … terwijl ze dat helemaal niet in hun bodem hebben. Na een tijdje gingen ze elkaar onderling bevechten. In de beide Kivu-provincies duurt de oorlog nog steeds voort.

Iedereen heeft drie keuzen als hij geconfronteerd wordt met geweld of onrecht, ging de gespreksleider verder. Of je doet niks, of je slaat erop, ofwel je reageert actief geweldloos. Voorbeelden van dat laatste zijn stakingsacties, protestmarsen, artikelen in pers en sociale media, of burgerlijke ongehoorzaamheid. Het voorbeeld hiervan dat de gespreksleider noemde, ken ik: op het einde van de uitzichtloze burgeroorlog in Liberia zeiden de vrouwen van de strijders ófwel jullie houden nu op met vechten, ófwel wij houden op met seks’. Al vrij snel werd het het eerste.

Wat maakt geweldloos verzet succesvol? Het belangrijkst was het doorzettingsvermogen om voor de waarheid te strijden, zei de gespreksleider. Hier ging hij m.i. de mist in. Tegenstanders hebben vaak ieder hun eigen waarheid. Denk aan het aanblijven van Kabila of Kagame. Het is ongrondwettelijk, het nepotisme duurt voort, maar in hun eigen logica gaat het erom de ingezette hervormingen af kunnen maken.

Gisteravond ging ik voor de tweede keer mee naar de repetitie van Monique’s koor. Rond 19 u barst dan een godsdiensttwist los: moslims tegen katholieken. Het versterkte Allah Akbar van de muezzin tegen het onversterkte Halleluja van Jacob Damboué en zijn 30 koorleden. Wie kan harder? Na 15 minuten is het voorbij, geen winnaar.

Beide godsdiensten zijn hier in Burkina een dun laagje op het oorspronkelijke Afrikaanse geloof. Her en der bladdert het flink af en op andere plaatsen wordt het in dikke klodders erop gesmeerd. Bijvoorbeeld door de zeer actieve evangelistische kerken.

De islam is dus niet zo fanatiek in Burkina. Men moet niks van de salafisten of fundamentalisten hebben. Wel zijn sommigen bang voor de instroom van terroristen (‘Toeareg’) uit noord Mali. Desondanks valt het me op dat er (en zeker vorig jaar toen ik in Niamey was) meer boerka’s en niqaabs op straat te zien zijn.

Na de repetitie volgde het verjaardagsfeest van Jacob. Veel champagne, wijn en bier en een heerlijk varken van het spit, leve het katholicisme. De jonge meiden en jongens van het koor dolden en lachten met elkaar. Jacob vangt deze jongeren op. Hij is musicoloog en hoog in de rangen van de overheid. Hij vertrouwde me toe dat hij een intieme vriend van kolonel Zida is.

Die laatste – nu als eerste minister – heeft alle burgemeesters in het land uit hun functie gezet. De decentralisatie, die deels naar vriendjespolitiek en corruptie leidde, is teruggedraaid. Jammer voor enkele Broederlijk Delen projecten, omdat die nauw met de lokale overheden samenwerkten.

Ook heeft Zida een nieuw onderzoek naar de dood van ex-president Thomas Sankara verordend. Die werd toentertijd de Che Guevara van Afrika genoemd en geniet inmiddels een iconische status, vooral onder jongeren. Hij veranderde de koloniale naam Oppervolta in Burkina Faso (‘land van de fiere mensen’). In 1987 werd hij vermoord door (of in opdracht van) zijn toenmalige vriend Blaise Compaore. Die nam toen de macht over en is dus recentelijk verdreven.

Vanochtend zijn we met zijn drieën weer naar de heilige krokodillen geweest. Het meer stond flink lager dan een maand geleden. Straks moeten de 200 krokodillen wellicht op het droge rondkruipen. Ik las dat in Oeganda dit jaar al 28 mensen gedood zijn door deze dieren. De lage waterstand en overbevissing zouden de oorzaak zijn. Onze krokodillen deden ons niets, Pauline kon gewoon op de rug gaan zitten.